На овој курс ќе:
		Разберете што значи менталната благосостојба и зошто е важна во секојдневниот живот,
		Научите да препознавате знаци на дигитален стрес и емоционален преоптовар,
		Најдете доверливи онлајн ресурси за мир, спиење и емоционална поддршка,
		Научите како да користите едноставни алатки на вашиот телефон или таблет за поддршка на емоционалната рамнотежа,

Ќе научите и:

• Како да креирате нежна дигитална здравствена рутина,
• Како да останете емоционално безбедни онлајн и да избегнувате вознемирувачка содржина,
• Каде да најдете вистинска онлајн поддршка, вклучувајќи услуги за ментално здравје

Менталната благосостојба значи како се чувствувате секој ден – вашето расположение, вашата енергија, колку добро спиете, како се справувате со стресот и колку се чувствувате поврзани со другите. За постарите лица, менталната благосостојба е особено важна. Како што животот се менува – пензија, здравствени предизвици, загуба на партнер или деца што живеат далеку – природно е понекогаш да се чувствуваат осамено, загрижено или потиштено. Грижата за вашето емоционално здравје е исто толку важна како и грижата за вашето тело.

Ментално си здрав кога:

• Се чувствуваш претежно смирено, дури и ако имаш проблеми,
• Спиеш убаво и се будиш одморен,
• Уживаш во едноставни работи – како кафе, прошетка или телефонски разговор со пријател,
• Се чувствуваш способен да побараш помош кога ти треба,
• Имаш нешто на што да се радуваш.

Грижата за вашето емоционално здравје е подеднакво важна како и грижата за вашето тело, бидејќи умот влијае на сè: колку добро спиете, како се поврзувате со другите, вашата мотивација да се движите или јадете, па дури и на вашиот имунолошки систем.

Кога се чувствувате ментално добро, полесно е да уживате во секојдневниот живот, да се справувате со промените и да останете активни и независни подолго време.

Менталната благосостојба не значи да си среќен цело време. Тоа значи да можеш да се справиш со своите емоции, и добрите и тешките, без да се чувствуваш преоптеретено.

Менталната благосостојба може да се поддржи, дури и со мали чекори.

Не треба да правиш големи промени. Дури и кратки, смирени моменти можат да помогнат, на пример слушање мирна музика, земање неколку длабоки вдишувања, поминување време во природа или разговор со сакана личност.

Ќе откриете како едноставни дигитални алатки, како апликации, веб-страници или видеа, можат да ви помогнат да се чувствувате посмирено, да спиете подобро и да се поврзете со другите. Целта е технологијата да се користи на начин што ја поддржува вашата благосостојба, а не ве преоптоварува.

Дигиталните алатки можат да ја поддржат секојдневната ментална благосостојба нудејќи смирувачки, водени моменти. Тие се дизајнирани да помогнат во управување со нивото на стрес, подобрување на квалитетот на спиењето и создавање мали моменти на одмор во текот на денот.

Оваа единица нуди едноставни, достапни алатки кои не бараат технички вештини или долготрајна пракса. Можат да се користат самостојно, дома и да се прилагодат на лични потреби.

Одредени типови дигитална содржина можат да помогнат во намалување на менталниот замор, смирување на емоциите и поддршка на моменти на тивка концентрација. Тие ни го одвлекуваат вниманието од стрес или негативни мисли нудејќи нежна стимулација и простор за емоционално ослободување. Овие алатки се безбедни, неинвазивни и можат да се истражуваат независно:

• YouTube (app or website) - Пребарувајте "шумска прошетка", "релаксирачко видео за природа, "онлајн музеј”,
• Google Arts & Culture - Виртуелни прошетки низ галерии, посети на музеи, смирувачки уметнички дела,
• Spotify (free version) - Пребарување: «смирена музика", «музика за спиење", «класична музика за вечерта",
• Insight Timer - Бесплатен пристап до релаксирачка музика и водено аудио (не е потребна сметка)
• Google Keep, Samsung Notes, Notes - едноставни текстуални или гласовни белешки (на пр. една мисла дневно),
• 1 Second Everyday (опционално за фоторефлексии - една слика дневно).

Емоционалната благосостојба онлајн значи не само да најдеш поддршка, туку и да се заштитиш од штета. Дигиталните алатки можат да понудат голема утеха, но исто така можат да ги изложат корисниците на емоционално штетна содржина. Непотврдени вести, вознемирувачки слики, агресивни пораки или измами можат да влијаат на менталното здравје, особено кога се среќаваат повеќепати. За да останете емоционално безбедни:

• Ограничете ја изложеноста на вознемирувачки вести или насилни медиуми,
• Избегнувајте коментари и онлајн расправии,
• Бидете внимателни со пораки што предизвикуваат страв, вина или итност,
• Отследете или исклучете ги страниците, луѓето или групите кои постојано предизвикуваат стрес.

Емоционалната манипулација онлајн може да биде субтилна. Препознавањето како содржината ве прави да се чувствувате и знаењето дека можете да се повлечете е дел од дигиталната грижа за себе.

Емоционално манипулативната содржина често е дизајнирана да предизвика страв, конфузија или итност и може да се појави на социјалните мрежи, е-пошта или апликации за пораки. Предупредувачки знаци:

• Наслови кои користат силни емоции (страв, лутина, гнев)
• Пораки за награди, закани или итни плаќања
• Статии или објави без јасни извори
• Анонимни "сведоштва" или лажни цитати од доктори
• Синџир пораки кои бараат да се проследи содржината

За да останете безбедни:

• Игнорирајте и избришете емоционално наелектризирани синџирни пораки
• Не кликајте на сомнителни линкови или прилози
• Користете доверливи извори за здравство, финансии и јавни вести
• Прашајте член на семејството или доверлива личност кога не сте сигурни

Лажната или манипулативната содржина се шири брзо, но може да се запре со паузирање, проверка и несподелување.

Кога се соочувате со емоционални тешкотии, важно е да знаете каде да најдете доверлива поддршка. Дигиталните алатки можат да ги поврзат корисниците со сигурни услуги за ментално здравје, без да мора да го напуштат домот. Примери на безбедни, проверени извори:

• Бесплатни линии за поддршка и услуги за разговор што ги обезбедуваат јавни здравствени институции или невладини организации,
• Официјални веб-страници (портали за ментално здравје на ЕУ),
• Здравствени апликации препорачани од доктори или државни агенции,
• Онлајн заедници модерирани од професионалци (не анонимни форуми).

Ако порака или услуга ветува моментални резултати, користи тактики на страв или бара плаќање однапред - веројатно не е доверлива. На што да внимавате: Јасни контакт детали и име на организацијата, Нема притисок да платите, да се регистрирате или споделувате приватни податоци, Транспарентни информации за тоа кој ја обезбедува услугата.

Користењето дигитални алатки со намера може да ја заштити емоционалната рамнотежа и да спречи ментален замор. Здрави навики вклучуваат:

• Поставување временски ограничувања за вести, социјални медиуми или апликации за пораки,
• Исклучување на известувањата за време на одмор или спиење,
• Правење кратки паузи од екрани во текот на денот,
• Избегнување на екрани пред спиење, особено светли екрани,
• Избор на смирувачка содржина наместо негативен  или претерано стимулативен материјал.

Менталната благосостојба може да се поддржи со мали, конзистентни чекори, вклучувајќи користење на едноставни дигитални алатки. Дигиталната благосостојба подразбира избор како и кога да се користи технологијата на начини што ја штитат емоционалната рамнотежа. Овој модул воведе:

• Клучни идеи за емоционалната рамнотежа и секојдневното ментално здравје,
• Дигитални алатки кои поддржуваат смиреност, фокус и одмор,
• Начини да останете емоционално безбедни онлајн и да избегнете штетна содржина,
• Доверливи извори на поддршка во тешки моменти,
• Навики кои го штитат вниманието, енергијата и емоционалната јасност.